Tas devri diyeti cok mantikli. Insan evrimi ve 100,000’lerce yil onceki atalarimizin nasil beslendigi konusundaki iddialarini bir yana birakalim tavsiyelerine bakalim;
-Dogal mumkun oldugu kadar az islenmis gidalar alinmali,.
-Son 100 yildir endustri ve uluslararasi ticaret sayesinde yayginlasan gidalardan uzak durmali. Un, seker, hazir gidalar vs kullanilmamali.
-Karbonhidrat alimi azaltilmali.
Butun bunlara katiliyorum. Hatta uzun zamandir bu paralelde besleniyorum zaten. Tek karsi oldugum nokta, tavsiye edilmeyen besinlerin zararlarinin abartilmasi. Bu sekilde beslenmezsek her turlu hastaliga yakalanma sansimizin daha cok olacagi ileri suruluyor (ki katilmiyorum).
Tas devri diyeti ve benzerlerini tavsiye edenler oldugu gibi, tam tersi az yagli cok karbonhidratli beslenmeyi tavsiye edenler (Mehmet Oz mesela) de var. Yesil’in de dedigi gibi, her hafta bir “uzman” gecen hafta tavsiye edilen yiyeceklerin aslinda toplu olumlere yol acacagini soyluyor. Herkesi dinlesek hic evden cikmamak, hic bir sey yememek ve acliktan olmek lazim.
Tas devri diyetine gore son 10,000 yilda ortaya cikan her sey tu kaka. Sut ve sut urunleri, gidalarin pisirilmesi, modern tarim metodlari (seracilik, GDO, sentetik gubre kullanimi, vs), modern hayvancilik metodlari gibi cagimizin olmazsa olmaz yontemlerine karsi bir diyet bu. Bu bana gercekci gelmiyor. Dunyadaki bu kadar insanin toplanan meyve-sebze-kuruyemis ve serbest dolasan hayvanlarin etiyle beslenebilmesi mumkun degil. Herkesi kapsayan bir beslenme prensibi daha iyi olmaz mi?
Daha gercekci ve kendimizi fazla korkutmadan, anksiyete krizleri gecirmeden bakalim su beslenme meselesine. Daha once de bahsettigim gibi, degisik toplumlar birbirlerine tamamen zit sekilde beslenip uzun ve saglikli yasayabiliyorlar. Ortak payda gereginden cok kalori almamalari. Asil tu kaka cok kalori alimi. Nasil kalori alimini azaltabiliriz ona odaklansak cok daha verimli olur bence.
Herkesin gereginden fazla kalori alma sebebi farkli. Hepsini bilmemekle beraber bence onemli olan ana basliklar;
1-Karbonhidrat metabolizmasi problemi; Bir cok insan asiri karbonhidrat aldigi zaman problemler yasiyor. Fazla insulin salinimi, insulin hassasiyetinin azalmasi ve sonuc olarak da siddetli aclik hissi. Insulin kan sekerini dusurdugu ve beyinin glukoz ihtiyaci karsilanamadigi icin vucut alarma geciyor (aclik) ve birey durmadan yemek istiyor. Insulin yuksek oldugu icin yaglar enerji olarak kullanilamiyor. Aniden kana yuksek miktarda seker karismasini onlemek icin;
(a)yogun karbonhidrat iceren gidalardan uzak durmak,
(b)karbonhidratli gidalari tek basina yememek (yagli ve/veya proteinli gidalarla beraber yemek) ve boylece hazmi yavaslatmak
denenebilir.
2-Keyif; cok ucuza tadi cok guzel ve hazirlamadan yenilebilen bir cok urun var. Tatlilar, tuzlular, ne isterseniz emrinize amade. Bu tip “hizli” yiyecekleri kendimize yasak etmek mantikli. Boylece, yemek istedigimiz zaman biraz ugrasmamiz ve zahmet cekmemiz gerekecek ve sadece hazirladigimiz besinleri yiyecegiz. Eski gunlerdeki gibi.
Bu basligin bir diger yonu de ne tip yiyici oldugunuzu teshis etmek. Biliyorsunuz insanlar gourmet ve gourmand olarak ikiye ayriliyorlar. Gourmetler “iyi” yemekten keyif alanlar, gourmandlar ise cok miktarda yemeyi sevenler. Gourmand iseniz tadini sevdiginiz yiyeceklerden uzak durmaniz lazim. Bundan sonra sadece tadina katlanabildiginiz gidalarla hayata devam ediniz. Gourmandlarin kendini frenleyebilmesinin tek yolu bu maalesef. Kendimden biliyorum
3-Miktar; tokluk hissi doyduktan 10-15dk sonra ortaya cikiyor. Boylece ihtiyacimiz oldugundan cok daha fazla yiyoruz. Ogunleri kucuk tutmak bu bakimdan cok iyi. En cok bir hafta icinde mide kuculuyor yazik.
4-Kendini gozlemek; En onemlisi bu bence. Herkesin metabolizmasi ve karakteri biraz farkli.
-Bazilari karbonhidrat yemeden doymazken (leptin’e hassas bireyler), digerleri az bile olsa karbonhidrat yedikleri zaman aclik-halsizlik cekiyorlar. Bu ikinci tiplerin karbonhidrati azaltip diyetlerine yag eklemeleri iyi sonuc verebilir.
-Bazi insanlar az miktarda her seyi yiyebiliyorlarken digerleri bazi gidalari yasaklamazlarsa (cukulata mesela) az yemeleri mumkun degil. Bu ikinci tur insanlar (bendeniz) 1 cukulata yedikleri zaman krize girip kutuyu bitirmek zorunda kaliyorlar. Bu tip muptelasi oldugunuz yiyecekleri hayatinizdan cikariniz.
-Bazilari gun boyu kucuk ogunler yiyip mutlu oluyorlar, bazilari ise gun boyu yemeyip sadece aksam yerlerse kendilerini daha iyi hissediyorlar. Bunun tam tersi de mumkun; buyuk bir kahvalti, sade bir ogle yemegi ve aksam yememek. Veya rahat ettiginiz, akliniza yatan ve sosyal hayatiniza uygun herhangi bir beslenme temposu takip etmek.
Ornekler sonsuz. Ana fikir ise kendimize uygun bir metod bulup aldigimiz toplam kaloriyi mumkun oldugunca azaltmak. Tabii ki bunu yaparken ihtiyacimiz olan besinleri de temin etmek. Bundan sonra da “uzman”larin her gun degisen uyarilarini fazla kafaya takmamak ve mutlu yasamak.
